Onderzoek Leefomstandigheden kinderen
Ouders bekrachtigen helpt kinderen

De positief kritische Werkgroep Kind in azc presenteerde in juni 2018 de resultaten van het nieuwe onderzoek Leefomstandigheden van kinderen in asielzoekerscentra en gezinslocaties. Voor het onderzoek sprak onderzoeksbureau Avance op tien locaties met 235 kinderen en jongeren. Ook ouders, professionals en vrijwilligers werden bevraagd. Voor het eerst was het COA mede-opdrachtgever van dit onderzoek. Daarmee laat het COA zien eerdere kritiek serieus te nemen en binnen kaders te streven naar continue verbetering.

Merel Hollander

In Nederland wonen op dit moment ruim zevenduizend kinderen in asielzoekerscentra en gezinslocaties. Hun situatie voldoet volgens het onderzoek nog niet volledig aan normen uit het VN-Kinderrechtenverdrag. Het onderzoek laat wel zien dat er sinds het vorige onderzoek in 2009 veel ten goede is veranderd, maar verdere verbeteringen blijven nodig. Zo geven veel ouders aan dat hun gezinsleven onder druk staat door het gebrek aan privacy. Ook het regelmatige verhuizen geeft gezinnen onzekerheid en instabiliteit, al speelt het COA hier zoveel mogelijk op in met het verhuisprotocol en door het moment van verhuizen in vakanties te plannen.

Basisaanbod

“Het rapport bevestigt onze eigen ervaringen”, zegt Beleidsadviseur Merel Hollander, die het onderzoek vanuit het COA begeleidde. “Verbetering van de positie van kinderen in de opvang heeft onze continue aandacht. Wij hebben geen invloed op factoren die te maken hebben met de asielprocedure en de uitkomst daarvan, maar wel op heel veel andere factoren, zoals activiteiten en voorlichting. Zo konden we vanuit het door de EU gesubsidieerde project Verbeteren leef- en speelomgeving werken aan het uitbreiden van het programma aanbod voor jongeren. Afgestemd op de behoefte van jongeren en op de mogelijkheden in en rond een azc.” Een belangrijk aandachtspunt in het rapport.

Ouders bekrachtigen

Een ander belangrijk onderwerp is de ondersteuning van ouders, maakt ook het onderzoek duidelijk. “Wanneer ouders steviger in hun schoenen staan en meer grip krijgen op hun situatie, werkt dit positief door op het welzijn van de kinderen. Nu leunen sommige ouders voor een aantal taken - zoals vertalen – te veel op hun kinderen. Onmacht en gebrek aan een zelfstandig bestaan levert stress op bij ouders. Dat heeft gevolgen voor de kinderen in het gezin. Vaak wordt deze situatie verward met het idee dat ouders hun kinderen niet goed kunnen opvoeden of begeleiden. Deze vertaling klopt niet. Om weer goed in je rol als ouder te kunnen functioneren, moet er iets gebeuren aan de ervaren stress en onmachtgevoelens. Hier willen we in 2019 mee aan de slag: ondersteuning op maat voor ouders. De GGD heeft ouderschapsonderzoek als taak en pakt dat goed op. Maar ook het COA kan hier een mooie rol in vervullen: wij zien de ouders dagelijks op het azc en weten hoe we hen met kleine dingen een duwtje in de rug kunnen geven. Daarnaast is een grote stap gemaakt door de bijeenkomsten met alle contactpersonen voor kinderen opnieuw periodiek te organiseren en zo beleid en praktijk goed op elkaar af te stemmen en signalen over en weer te bespreken”, legt

Merel uit.

Verbetering van de positie van kinderen in de opvang heeft onze continue aandacht.

Samen doen

Ze benadrukt het belang dat het COA eraan hecht om mee te denken over het onderzoek. “Met het onderzoek willen we inzoomen op onderdelen die beter kunnen of anders moeten. Op korte en lange termijn. Daarnaast vinden we het belangrijk om als organisaties gericht op de belangen van het kind met elkaar in gesprek te zijn en samen te werken. Ook de kennis en signalen van experts zijn belangrijke input voor ons beleid voor kinderen. Het mooie van dit onderzoek is dat we partijen die enige jaren geleden nog enigszins los van elkaar en van het COA opereerden, nu uitnodigen om samen op te trekken en waar mogelijk samen te werken.”

Thema op de kaart 

Met de afronding van het project Verbeteren Leef en speelomgeving is het niet afgelopen met de aandacht voor kinderen. “De aandacht en inzet blijft geborgd. Zo staat in 2019 het intern borgen en delen van informatie, kennis en vaardigheden centraal. Ook wordt verder ingezet op effectieve, laagdrempelige communicatiemiddelen. Voorbeelden hiervan zijn vlogs om kinderen en jongeren te informeren en de site Tell me. Die wordt beheerd door de Kindertelefoon. Tijdens periodieke medewerkersbijeenkomsten bespreken we nieuw beleid en nieuwe aandachtspunten. Zoals de begeleiding van 18- tot 23-jarigen. Dankzij de Europese subsidie en het onderzoek door Avance heeft dit thema een extra boost gekregen. Nu is het van belang korte lijntjes te houden met de medewerkers in de Uitvoering en de organisaties die op de locaties activiteiten organiseren voor kinderen. Ik hoop dat we zo een verschil kunnen maken en het thema hoog op ieders agenda kunnen houden”, besluit Merel Hollander.

Werkgroep Kind

Werkgroep Kind in azc is een samenwerking tussen UNICEF Nederland, War Child, Defence for Children, VluchtelingenWerk Nederland, Kerk in Actie en Stichting de Vrolijkheid. In 2009 en 2014 verschenen eerder al onderzoeken van de werkgroep.