Den Helder ‘herbergzame’ stad
“Het draagvlak is groot”

Het COA heeft opvanglocaties die operationeel zijn en reserveplaatsen voor periodes als de instroom toeneemt of als er achterstanden zijn. Den Helder, een van de gemeenten waar het COA het meest aanwezig is, is een ‘herbergzame stad’ zoals wethouder Tjitske Biersteker het noemt. “Toen in 2015 de enorme stroom op gang kwam, hebben we zelf gevraagd: kunnen we hier iets in betekenen?”, benadrukt burgemeester Koen Schuiling.

Tjitske Biersteker

Koen Schuiling

“We hebben de handvatten om met de opvang om te gaan, ook als er snel meer plekken nodig zijn”, zegt Schuiling. “Belangrijk voor ons is dat het COA de uitbreiding vroegtijdig meldt. Dat gaat goed. De lijnen zijn kort. Het grote voordeel van onze langdurige relatie is dat we snel op dezelfde lijn zitten. Zijn we ergens ongerust over, dan wordt het snel opgepakt.”

Kinderen

Van oudsher, ook vanwege de voormalige gezinslocatie, besteedt Den Helder veel aandacht aan de integratie van kinderen. Wethouder Biersteker vindt het opmerkelijk hoe positief en trots mensen zijn over en op de opvang: “We hebben hier een open gemeenschap die echt een rol wil spelen. Er staan meteen vrijwilligers klaar om te helpen.” Schuiling: “Door communicatie en goede afspraken zien mensen de toegevoegde waarde van de opvang. Op school is het eerder een probleem wanneer een klasgenootje plotseling moet vertrekken omdat het gezin wordt uitgezet. Ook voor de kinderen die achterblijven, is dat pijnlijk en verdrietig. Wij pleiten daarom voor een enigszins natuurlijk moment in het jaar, bijvoorbeeld aan het eind van het schooljaar.” Een beleid waar het COA zich zo veel mogelijk aan houdt. Bewonderenswaardig vindt Schuiling ook de inzet van het internationaal vrouwencentrum in de stad. “Ze organiseren daar mooie projecten die internationaal waardering én navolging krijgen. Bijvoorbeeld door werkgevers heel gericht in contact te brengen met statushouders en hen op te leiden in een bepaald vak.”

Door communicatie en goede afspraken zien mensen de toegevoegde waarde van de opvang.

Draagvlak 

Het draagvlak in de gemeente is groot, maar toch moet je altijd letten op de kwetsbaarheid ervan, weet Schuiling. “In 2018 was er op enig moment berichtgeving in bepaalde media alsof er heel veel criminelen zouden zijn in de opvang. Er werden cijfers gepresenteerd van de politie. Maar als je niet begrijpt wat die cijfers echt zeggen, dan kun je er van alles uit afleiden. Wij hebben heel snel duiding aan die cijfers kunnen geven. Een melding is geen criminele activiteit. Het zegt niets. Als je echt kijkt dan is het gebied rondom het azc een van de veiligste van de stad. Toch duurt het na zo’n bericht even voordat je de rust hebt hersteld.” Onbekend maakt immers onbemind. “Daarom hebben we bijvoorbeeld een portrettengalerij in het huis-aan-huisblad geplaatst met korte portretten van asielzoekers. Daar is ook een boekje van gemaakt. Zodra iemand een naam heeft in plaats van ‘die asielzoeker’, dan wordt het een heel ander gesprek.”

Integraal team

De ambtelijke organisatie is ingesteld op de opvang. “Er is een apart team dat samenwerkt op allerlei onderdelen: vergunningen, veiligheid, jeugdzorg enzovoort. Daardoor hoef je niet langs allerlei loketten. In acute kwesties heb je binnen een uur van elkaar een antwoord. Zo waren er op een bepaald moment in de hele stad geen klaslokalen beschikbaar. We wilden niet dat kinderen zielloos door de stad banjerden, dus hebben we zelf zo snel mogelijk lokalen gebouwd. Parallel daaraan liep het traject over wie dat betaalt”, legt Schuiling uit. Voor goede oplossingen kijkt de gemeente ook over de eigen grenzen. “We kregen hier in 2016-2017 een grotere groep jongens uit Eritrea. Zij hadden een heel andere aanpak nodig dan we gewend waren. Via de vreemdelingenpolitie zijn we in contact gekomen met een oud-politieagent met Eritrese achtergrond. Hij voerde gesprekken in hun eigen taal, koppelde dat aan ons terug en informeerde ons en onze partners over de gebruiken en problemen van de jongeren. Fijn dat we in dit soort gevallen samenwerken en kunnen leren van elkaars ervaringen om zo snel een brug te kunnen slaan met de betreffende jongeren.”

Opvang in Den Helder

Den Helder kent een lange historie in het opvangen van asielzoekers en toont daarin veel veerkracht. Zo nam het COA in 2018 de voormalige gezinsopvanglocatie aan de Nieuweweg opnieuw in gebruik om tijdelijk extra opvangplekken te realiseren. Die zijn nodig omdat vergunninghouders langer moeten wachten op een woning, door krapte op de woningmarkt. Daarnaast duurt de doorlooptijd voor asielaanvragen langer dan gewenst, mede door een lichte stijging van het aantal asielaanvragen. Anders dan voorheen worden er nu geen gezinnen opgevangen die moeten terugkeren naar het land van herkomst, maar mensen die nog aan het begin van de asielprocedure staan. Daarnaast is de Doggershoek (voormalige rijksinrichting voor jeugdigen) in gebruik als azc en opent in 2019 een tweede opvanglocatie voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv) haar deuren in deze gemeente.