Terugkeer  
Een brug slaan tussen praktijk en beleid 

Voor het terugkeerproces brengt het COA beleid en praktijk zo dicht mogelijk bij elkaar. Het detacheren van medewerkers vanuit de opvang op het hoofdkantoor slaat een brug met de dagelijkse praktijk. Woonbegeleider Marinda Hoitzing is gedetacheerd op het hoofdkantoor. Bianca Dubois maakte afgelopen jaar juist de omgekeerde beweging en keerde na een detachering terug naar een azc als casemanager.

Marinda Hoitzing

Bianca Dubois

Beide hebben ervaring met het begeleiden van bewoners die geen verblijfsvergunning krijgen. “Het is belangrijk dat ze de consequenties van de procedure kennen. En dat ze weten dat een draaideureffect geen zin heeft. Maar mensen nemen hun eigen beslissingen, je kunt gedrag niet zomaar beïnvloeden”, weet Bianca. Nu de grote instroom voorbij is, neemt de druk op Terugkeer toe, merkt ze. “Hier in Schalkhaar bestaat ongeveer een derde van mijn caseload uit bewoners in de terugkeerfase. Een paar jaar geleden was dat nog een handjevol. Dat betekent: meer terugkeerdossiers die bovendien meer maatwerk vereisen. Je moet alert zijn op wat er precies in een beschikking staat, bijvoorbeeld als het gaat om beroepsmogelijkheden.” Ook gerechtelijke uitspraken hebben invloed. “Als Nederland moeten we meebewegen met EU-uitspraken. Die beweging maakt het ook boeiend. Maar het proces aanpassen aan de werkelijkheid kost tijd.”

Informatie toegankelijk maken 

Beide zien als voordeel van de ‘uitwisseling’ dat je het proces van twee kanten kunt bekijken. Bianca: “Elke doelgroep, elk azc en elke casemanager is net even anders. Maar er is ook veel algemene informatie die voor iedereen van belang is. Door mijn tijd op het hoofdkantoor weet ik welke informatie er is en hoe die is opgebouwd. Als casemanager heb je vaak geen tijd om te zoeken. Ik heb daarom de informatie op het intranet geherstructureerd, zodat alle info over Terugkeer op een plek is terug te vinden.”

Door mijn tijd op het hoofdkantoor weet ik welke informatie er is en hoe die is opgebouwd.

Toekomsttraining 

Marinda Hoitzing geeft de Terugkeertraining - gericht op het voorbereiden op terugkeer en het stimuleren van zelfstandig vertrek - een nieuwe impuls. “Het heet nu Toekomsttraining, dat klinkt breder en minder beladen. Oorspronkelijk duurde de training twee dagen, dat werd als te lang ervaren. Nu duurt de training twee dagdelen en is een aantal modules optioneel, bijvoorbeeld werk in land van herkomst.” Daarnaast is gewerkt aan een nieuwe training voor programmabegeleiders gericht op het omgaan met weerstand bij bewoners en bij medewerkers zelf. De pilottraining is positief beoordeeld. “De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) en de Dienst terugkeer & vertrek (DT&V) hebben eigen modules, die we samen actualiseren en zo mogelijk op elkaar laten aansluiten.”

Ketensamenwerking 

De ketensamenwerking krijgt ook op andere wijze verder vorm. Zo informeren DT&V, het COA, AVIM (de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel) en de Immigratie- en Naturalisatie Dienst (IND) elkaar dagelijks. Vastgelopen zaken worden met een frisse blik door de hele keten bekeken. Marinda: “Investeren in de relatie met de omgeving blijft belangrijk.”