Extra aandacht voor kwetsbare Eritrese vluchtelingen 
Cultural mediators helpen brug te slaan

De groep jonge Eritrese vluchtelingen bleek anders dan alle andere doelgroepen. Dankzij een Europese subsidie (AMIF) kreeg het COA in 2018 handvatten om deze kwetsbare doelgroep voor te bereiden op hun toekomst in Nederland.

Desiree Horbach

De overheid zet in op een snelle integratie en participatie van vergunninghouders en focust op concrete maatregelen, zo snel mogelijk na de asielaanvraag. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat Eritreeërs binnen de diverse groepen asielzoekers en vergunninghouders een kwetsbare groep vormen, met bovendien een aantal kenmerken die participatie en integratie ernstig bemoeilijken. Bijvoorbeeld de geslotenheid van de groep, het lage opleidingsniveau en een gebrek aan kennis van de westerse manier van leven. Met het project Participatie van Eritreeërs richt het COA zich op het verminderen van hun kwetsbaarheid en het vergroten van hun kansen op een succesvolle participatie en integratie. COA-medewerkers worden toegerust met algemene achtergrondinformatie over deze doelgroep, over hun cultuur en tradities.

Wat is een zebrapad? 

Projectleider Desiree Horbach: “Eritrea is een dictatuur. Dat doet veel met mensen in houding en gedrag. Het is moeilijk hun vertrouwen te winnen en er is een groot wantrouwen onderling en naar anderen toe, autoriteiten, en dus ook COA- en andere medewerkers. De jonge vluchtelingen die later kwamen, komen vaak uit dorpen waar ze nog nooit een bankpas, zebrapad of envelop hadden gezien. “De kennis over hun land en cultuur ontbreekt hier, terwijl juist deze achtergrondinformatie cruciaal is bij de begeleiding van deze mensen.”

Cultural mediators 

Nadat in het voorjaar van 2017 een voorstel bij het AMIF was ingediend kon het project in 2018 echt van start. De inzet van negen cultural mediators speelt hierin een belangrijk rol. Ze zijn hier ooit zelf als vluchteling uit Eritrea gekomen en zijn door stichting NIDOS opgeleid. NIDOS is de onafhankelijke (gezins-)voogdij instelling die de voogdijtaak uitvoert voor Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen. “De mediators zijn zelf niet representatief voor deze doelgroep, ze zijn vaak beter opgeleid. Maar zij kunnen ons als geen ander vertellen waar hun landgenoten tegenaan kunnen lopen. Dankzij hen weten we ook dat woorden die hier heel gewoon zijn in Eritrea niet bestaan. Zoals privacy. De cultural mediators geven aan dat voor deze groep vooral het leren kennen van de codes van de samenleving belangrijk is, de onuitgesproken verwachtingen. Weten dat je rechtop moet zitten en iemand moet aankijken. Om te voorkomen dat je overkomt als ongeïnteresseerd, waardoor er onnodig misverstanden kunnen ontstaan.”

De mediators zijn zelf niet representatief voor deze doelgroep, ze zijn vaak beter opgeleid.

Training met animaties 

Het project heeft diverse interactieve sessies en bijeenkomsten georganiseerd, voor zowel COA-medewerkers als samenwerkings- en ketenpartners en andere betrokken organisaties. “Ook met de cultural mediators vond zo’n sessie plaats. De centrale vraag is steeds: wat zou een Eritrese vergunninghouder moeten weten, kennen en kunnen als hij het COA verlaat, om de kansen op integratie in de gemeente te vergroten? Zo is in kaart gebracht aan welke thema’s we in elk geval aandacht moeten besteden in trainingen. De volgende stap is het laten ontwikkelen van animaties, waarmee we informatie willen overbrengen aan de Eritrese doelgroep. Daarbij gaat het over diverse onderwerpen die een rol spelen bij het succesvol (kunnen) participeren en integreren in de Nederlandse samenleving. We hopen de doelgroep hiermee beter te bereiken dan met geschreven communicatie.” De cultural mediators worden betrokken bij de inhoud van de animaties en het inspreken van de voice over in de taal Tigrinya. Horbach tot slot: “Mooi om met deze doelgroep te werken. Ze zijn nog jong en hebben hopelijk de veerkracht om hier een goede toekomst op te bouwen.”

Vakdag 

Om een brug te slaan tussen de doelgroep en de medewerkers, is vanuit het project een Vakdag Participatie van Eritreeërs georganiseerd voor COA-medewerkers. Wetenschappers en andere experts, waaronder enkele cultural mediators, verzorgden workshops en lezingen. De praktische sessies gaven de medewerkers concrete tips en handvatten. Hiermee wil het COA haar medewerkers voorzien van voldoende kennis en kunde om de Eritrese vergunninghouders beter voor te bereiden op hun toekomst in ons land.